Sa’y, Umre ve Hac ibadetlerinin farzlarından biridir ve Müslümanların Safa ile Merve tepeleri arasında yaptıkları yedi turdan oluşur. Hz. Hacer validemizin oğlu İsmail için su ararken gösterdiği çabayı temsil eder. Bu ibadet, ihramlı halde yapılır ve hem fiziksel hem de manevi yönü son derece derindir.
Sa’y; “çaba göstermek, gayret etmek” anlamına gelir. Hac ve Umre ibadetinde Safa ve Merve arasında yapılan yürüyüşe verilen isimdir. Toplam 7 şavttan (gidiş-geliş) oluşur:
Yani 7 şavtın sonu her zaman Merve’de biter.
Umre’de: Tavaf bittikten sonra ihramlı halde yapılır.
Hac’da: İfrad veya Kıran hacılarında, kudüm tavafından sonra; Temettu hacılarında ise ziyaret tavafından sonra yapılır.
Tavaf tamamlandıktan sonra kişi Safa tepesine yönelir. Safa’nın girişinde şu ayet okunur:
“Şüphesiz Safa ile Merve Allah’ın şiarlarındandır…” (Bakara 158)
Safa tepesine çıkıldığında Kâbe’ye doğru dönülür, mümkünse görünür şekilde eller kaldırılır ve niyet edilir:
“Allah’ım! Senin rızan için Umre/Hac sa’yını yapmaya niyet ettim.”
Yürüyüş başlar. Yeşil ışıklar arasına gelince erkekler hızlı yürüyüş (hervele) yapar; kadınlar normal yürüyüşüne devam eder.
Merve tepesine varınca yine Kâbe’ye doğru dönülür (görünmüyorsa yönüne) dua edilir. Burada 1 şavt tamamlanır.
Aynı işlem 7 kez tekrarlanır:
7. şavttan sonra Merve’de dua edilir ve sa’y tamamlanmış olur.
Sa’y sırasında Kur’an’dan ayetler, salavat-ı şerifeler, zikirler ve kişisel dualar okunabilir. Belirli zorunlu bir dua yoktur.
Sa’y, müminlere özellikle şu mesajı verir:
Safa–Merve arası sa’y, hem Hz. Hacer’in teslimiyetini hatırlatan hem de Müslümanlara sabır, umut ve tevekkül aşılayan çok özel bir ibadettir. Doğru sırayla, doğru niyetle ve kalpten dualarla yapıldığında manevi yönü çok güçlü bir ibadettir.